سنتهای راتبه

ایمان داریم که نمازهای سنتی که حضرت ج هرگز آنها را ترک نمیکرد دو رکعت قبل از نماز صبح، دو رکعت قبل از ظهر و دو رکعت بعد از آن، دو رکعت بعد از مغرب و دو رکعت بعد از عشاء همراه نماز وتر میباشند.

از عایشه روایت شده است که فرمود: پیامبر ج بر هیچ سنتی به اندازهی نماز سنت قبل از نماز فجر حریص نبود. (مسلم و بخاری)

از ابنعمر روایت شده است که گفت: همراه پیامبر ج دو رکعت قبل از ظهر، دو رکعت بعد از آن، دو ركعت بعد از جمعه، دو رکعت بعد از مغرب و دو رکعت بعد از عشاء به جای آوردم. (بخاری و مسلم آن را روایت كردهاند)

دوباره از او روایت شده است که پیامبر ج فرمود: نماز شب دوتا دوتا است، وقتی خواستید آن را تمام کنید یک رکعت نماز وتر بخوانید. (مسلم و بخاری)

باز هم از او روایت است که حضرت ج فرمود:

اجعلوا آخر صلاتکم باللیل وترا (متفق علیه)

آخرین نماز شبتان نماز وتر باشد.(بخاری و مسلم)

 

 

رخصت برای قصر و جمع نمازها

ایمان داریم که کوتاه کردن نماز در سفر سنت ثابت پیامبر است، و جمع نمازها رخصتی است عارضی که به امت داده شده است، خواه جمع تقدیم باشد به هنگام نماز اول یا جمع تأخیر باشد در وقت نماز دوم، در مورد تحدید مسافت قصر میان فقها اختلاف وجود دارد.

خداوند در سورهی نساء دربارهی قصر نماز در سفر میفرماید:

     ﯿ                                                             النساء: ١٠١

‏ هرگاه در زمین به مسافرت پرداختید و نماز را كوتاه خواندید (و چهار ركعتیها را دو ركعت نمودید) گناهی بر شما نیست، اگر ترسیدید كه كافران بلایی به شما برسانند و به فتنه‌ای گرفتارتان گردانند. بیگمان كافران دشمنان آشكار شمایند. ‏

در مورد امتداد مشروعیت قصر نماز در حالت امنیت و تمام شدن جنگ حدیث یعلی بن امیه است كه میگوید:

قُلْتُ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ« لَیْسَ عَلَیْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنْ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ یَفْتِنَكُمْ الَّذِینَ كَفَرُوا»

فَقَدْ أَمِنَ النَّاسُ فَقَالَ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَسَأَلْتُ رسول‏الله ج عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَیْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ (رواه مسلم)

به عمر بن خطاب گفتم: آیهی قصر در مورد جنگ و ضرورت است، اما حالا مردم در امنیت هستند؟

عمر گفت: من هم مانند تو از این حکم تعجب کردم تا از حضرت پرسیدم، پیامبر ج فرمود: این صدقهای است که خداوند به مردم ارزانی بخشیده است پس آن را بپذیرید. (مسلم)

از عایشه روایت شده است که گفت: در ابتدا نماز در سفر و حضر دو رکعت بود، برای سفر دو رکعت به حکم خودش باقی ماند ولی در حضر به چهار و سه رکعت فزونی یافت. (بخاری و مسلم)

ابن عباس میفرماید: خداوند نماز چهار رکعتی حضر را بر زبان پیامبر ج واجب فرمود، ولی در سفر به دو رکعت و در شدت جنگ به یک رکعت كاهش داد. (مسلم و بخاری)

 از انس روایت شده است که پیامبر ج هرگاه برای سفر عجله داشت نماز را به تأخیر میانداخت، مثلاً نماز ظهر را به عصر و مغرب را به عشاء میآورد.

حدیث معاذ به جمع نماز در سفر اشاره میكند:

خَرَجْنَا مَعَ رسول‏الله ج فِی غَزْوَةِ تَبُوكَ فَكَانَ یُصَلِّی الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِیعًا وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِیعًا (رواه مسلم)

در غزوهی تبوک همراه پیامبر بیرون آمدیم، ایشان نماز ظهر و عصر را با هم و نماز مغرب و عشاء را نیز با هم خواندند. (به روایت مسلم)

در روایت دیگری آمده است که گفت:

جَمَعَ رسول‏الله ج فِی غَزْوَةِ تَبُوكَ بَیْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَیْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ، قَالَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ أَرَادَ أَنْ لَا یُحْرِجَ أُمَّتَهُ.(رواه مسلم)

پیامبر ج نماز ظهر و عصر را با هم و مغرب و عشاء را نیز با هم جمع كرد، گفتم: چرا حضرت چنین کرد؟

گفت: تا امتش دچار سختی نشوند. (مسلم)

نماز عیدها

ایمان داریم که نماز دو عید (قربان و رمضان) از شعائر اسلام هستند، هر چند میان بزرگان در فرض کفایه بودن یا واجب و سنت مؤکد بودنشان اختلاف وجود دارد، همچنین میدانیم که اقامهی آن در صحرا سنت است. این نماز عبارت است از دو رکعت بدون اقامه و اذان، در رکعت اول هفت تکبیر و در رکعت دوم پنج تکبیر گفته میشود، سپس بعد از نماز خطبه خوانده میشود، و بر روی این مسأله بین علما اجماع وجود دارد.

سنت است در شبهای عید تکبیر گفته شود، در عید قربان تکبیر تا آخرین روز ایام تشریق ولی در عید رمضان تا بیرون آمدن امام برای نماز عید ادامه دارد، سنت است زنان هم بیرون بیایند تا در دعوت و خیر مسلمین حاضر باشند، اما زنانی که در حیض هستند نباید نماز بخوانند، جائز است كه در آن روز مسلمانان بازیای كه در آن گناه نباشد انجام دهند، چون اظهار سرور و شادمانی در آن روز از شعائر اسلام است.

خداوند در آیهی 2 سورهی کوثر میفرماید:

            الكوثر: ٢

‏ حال كه چنین است تنها برای پروردگار خود نماز بخوان و قربانی بكن. ‏

و میفرماید:

                       البقرة: ١٨٥

تا تعداد (روزهای رمضان) را كامل گردانید و خدا را بر این كه شما را (به احكام دین كه سعادتتان در آن است) هدایت كرده است، بزرگ دارید و تا این كه (از همهی نعمتهای او) سپاسگزاری كنید.

حدیث ابی سعید خدری به اقامهی نماز در صحرا اشاره میكند: رسول خدا در روز عید رمضان و قربان به مصلی بیرون میرفت، قبل از هر چیز نماز میخواند آنگاه مقابل مردم میایستاد، در حالی كه مردم در صفهایشان نشسته بودند، سپس آنها را موعظه و توصیه میفرمود. (مسلم و بخاری)

حدیث ابن عباس دلیل تقدیم نماز بر خطبه است:

شهدت العید مع رسول‏الله ج و أبی بکر و عمر و عثمان فکلهم کانوا یصلون قبل الخطبة.

با پیامبر ج و ابوبکر و عمر و عثمان خداوند از آنان راضی باد- نماز عید را خواندم، همهی آنها قبل از خطبه نماز می‌خواندند. (مسلم و بخاری)

حدیث ابنعباس و جابر بن عبدالله به مشروع نبودن اذان و اقامه اشاره میفرماید: برای عید فطر و قربان اذان و اقامه گفته نمیشد. (مسلم و بخاری)

یا حدیث جابر بن سمره که میگوید: چندین دفعه نماز عیدین را همراه پیامبر ج بدون اذان و اقامه خواندم. (مسلم)

حدیث امعطیه نیز به بیرون رفتن زنان اشاره میکند: رسول خدا ج به ما زنان دستور میداد که برای نماز عید بیرون بیاییم، همه جماعت میکردند ولی زنان حائضه از صف جماعت کنارهگیری میکردند.

و حدیث عائشه به مشروع بودن شادی و سرور اشاره مینماید:

قَالَتْ دَخَلَ أَبُو بَكْرٍ وَعِنْدِی جَارِیَتَانِ مِنْ جَوَارِی الْأَنْصَارِ تُغَنِّیَانِ بِمَا تَقَاوَلَتْ الْأَنْصَارُ یَوْمَ بُعَاثَ قَالَتْ وَلَیْسَتَا بِمُغَنِّیَتَیْنِ فَقَالَ أَبُوبَكْرٍ أَمَزَامِیرُ الشَّیْطَانِ فِی بَیْتِ رسول‏الله ج وَذَلِكَ فِی یَوْمِ عِیدٍ فَقَالَ رسول‏الله ج یَا أَبَابَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِیدًا وَهَذَا عِیدُنَا (متفق علیه).

ابوبکر در حالی که دو جاریه انصار آواز میخواندند بر من وارد شد، آواز روز بعاث را میخواندند، عایشه میگوید: آن دو زن آواز خوان نبودند، ابوبکر گفت: صدا و آواز شیطان در خانهی رسول‏الله؟! عایشه میگوید: آن روز روز عید بود. حضرت ج فرمود: ای ابوبكر هر قومی عیدی دارند، و این هم عید ما است. (بخاری و مسلم)